ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് തർക്കം: യു.എസും ഇറാനും തമ്മിൽ താൽക്കാലിക വെടിനിർത്തൽ; ചൊവ്വാഴ്ച ഖത്തറിൽ ചർച്ച

വാഷിംഗ്ടൺ: ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള തർക്കം പരിഹരിക്കുന്നതിനായി അമേരിക്കയും ഇറാനും പരസ്പരം ആക്രമണങ്ങൾ നിർത്തിവെക്കാൻ ധാരണയിലെത്തിയതായി റിപ്പോർട്ട്. വിഷയം ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിനായി ഇരുരാജ്യങ്ങളും ചൊവ്വാഴ്ച ഖത്തറിൽ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുമെന്ന് ഞായറാഴ്ച യു.എസ് മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ആഗോള ഊർജ്ജ വിപണിയെ ഉലയ്ക്കുകയും ഗൾഫിലെ കപ്പൽ ഗതാഗതത്തിന് ഭീഷണിയുയർത്തുകയും ചെയ്ത പിരിമുറുക്കങ്ങൾക്ക് ചർച്ചകൾ അയവു വരുത്തുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.

ജൂൺ 17-ന് ഒപ്പുവെച്ച താൽക്കാലിക ധാരണാപത്രം നിലനിൽക്കെത്തന്നെ കഴിഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും പരസ്പരം ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നു. ഫെബ്രുവരി അവസാനത്തോടെ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുകയും തന്ത്രപ്രധാനമായ ഈ ജലപാതയിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തെ സാരമായി ബാധിക്കുകയും ചെയ്ത സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കാനാണ് ജൂൺ 17-ലെ ധാരണാപത്രം ലക്ഷ്യമിട്ടിരുന്നത്.

ഈ ധാരണ പ്രകാരം, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള വാണിജ്യ കപ്പലുകളുടെ സുരക്ഷിതമായ യാത്ര ഉറപ്പാക്കാൻ ടെഹ്‌റാൻ (ഇറാൻ) സമ്മതിച്ചിരുന്നു. പകരമായി ഇറാന്റെ തുറമുഖങ്ങൾക്ക് മേൽ ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്ന ഉപരോധം പിൻവലിക്കാമെന്ന് വാഷിംഗ്ടണും (അമേരിക്ക) ഉറപ്പുനൽകിയിരുന്നു.

“എല്ലാത്തരം സൈനിക ആക്രമണങ്ങളും നിർത്തലാക്കാൻ ഞങ്ങൾ തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നു,” ഒരു മുതിർന്ന യു.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ മാധ്യമ വെബ്‌സൈറ്റായ ‘ആക്സിയോസിനോട്’ (Axios) പറഞ്ഞു.

മറ്റൊരു യു.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ വ്യക്തമാക്കിയത് ഇരുപക്ഷവും “തൽക്കാലത്തേക്ക്” പിന്മാറുകയാണെന്നും തുടർചർച്ചകൾ നടക്കുന്നത് വരെ “കപ്പലുകൾക്ക് സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കാമെന്നുമാണ്”. ചർച്ചകൾക്കായി ഇരുവിഭാഗവും ചൊവ്വാഴ്ച ദോഹയിൽ യോഗം ചേരുമെന്ന് വിഷയവുമായി അടുത്ത വൃത്തങ്ങൾ സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ട്രംപ് ഭരണകൂടവും ഇറാനും തമ്മിൽ ശത്രുത താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവെക്കാനും ഖത്തറിൽ ചർച്ചകൾ തുടരാനും ധാരണയായതായി സി.എൻ.എന്നും (CNN) റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. എന്നാൽ ഈ റിപ്പോർട്ടുകളോട് വൈറ്റ് ഹൗസ് ഇതുവരെ പ്രതികരിച്ചിട്ടില്ല.

അതേസമയം, ധാരണാപത്രത്തിലെ എല്ലാ നിബന്ധനകളും വാഷിംഗ്ടൺ പാലിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്ന കാര്യത്തിൽ ടെഹ്‌റാന് ഇപ്പോഴും ആശങ്കയുണ്ടെന്ന് ഇറാൻ ഉദ്യോഗസ്ഥർ സൂചിപ്പിച്ചു.

കരാർ പ്രകാരം മരവിപ്പിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയ ഇറാന്റെ ഫണ്ടുകൾ ലഭ്യമാക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ചില നിബന്ധനകൾ ഇതുവരെ പാലിക്കപ്പെടാത്തതിനാലാണ് ഞായറാഴ്ച നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന സാങ്കേതിക ചർച്ചകളിൽ ഇറാൻ പങ്കെടുക്കാതിരുന്നതെന്ന് ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവിന്റെ ഓഫീസ് പ്രതിനിധിയായ മെഹ്ദി ഫസേലി പറഞ്ഞു.

വാരാന്ത്യത്തിൽ ഉണ്ടായ കടുത്ത സംഘർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷമാണ് ഇപ്പോൾ താൽക്കാലിക വെടിനിർത്തൽ പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇത് നിലവിലെ സമാധാനശ്രമങ്ങളുടെ അസ്ഥിരതയെ കാണിക്കുന്നു.

വാണിജ്യ കപ്പലുകൾക്ക് നേരെ ഇറാൻ നടത്തുന്ന ആക്രമണങ്ങൾക്ക് മറുപടിയായി ഞായറാഴ്ച പുലർച്ചെ ഇറാന്റെ 10 സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ആക്രമണം നടത്തിയതായി യു.എസ് സെൻട്രൽ കമാൻഡ് അറിയിച്ചിരുന്നു.

ഇതിന് പ്രതികാരമായി കുവൈറ്റിലെയും ബഹ്‌റൈനിലെയും യു.എസ് സൈനിക താവളങ്ങൾക്ക് നേരെ ഇറാൻ തിരിച്ചടിച്ചതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. ഇരു ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളും ഈ ആക്രമണങ്ങളെ അപലപിച്ചു.

ലോകത്തിലെ എണ്ണയുടെയും ദ്രവീകൃത പ്രകൃതിവാതകത്തിന്റെയും (LNG) അഞ്ചിലൊന്ന് കടന്നുപോകുന്ന ഇടുങ്ങിയ ജലപാതയായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ നിയന്ത്രണത്തെച്ചൊല്ലിയാണ് നിലവിലെ തർക്കങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.

കടലിടുക്കിലൂടെ പോകുന്ന കപ്പലുകൾ തങ്ങളുടെ തീരത്തിനടുത്തുള്ള പാത ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് ഇറാൻ നിർബന്ധം പിടിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ റൂട്ട് മറികടക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്കെതിരെ ഇറാൻ മുന്നറിയിപ്പും നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള യാത്രയ്ക്കായി മറ്റ് ബദൽ സംവിധാനങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാനുള്ള ഏത് ശ്രമവും ജലപാത പൂർണ്ണമായി തുറക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളെ സങ്കീർണ്ണമാക്കുമെന്നും പ്രാദേശിക പിരിമുറുക്കം വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്നും ഇറാന്റെ വിദേശകാര്യമന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഗ്ചി പറഞ്ഞു.

അന്താരാഷ്ട്ര മാരിടൈം ഓർഗനൈസേഷനുമായി ചേർന്ന് ഒമാൻ തങ്ങളുടെ തീരപ്രദേശത്തുകൂടി പ്രഖ്യാപിച്ച പുതിയ ബദൽ കപ്പൽച്ചാൽ ഇറാന്റെ അതൃപ്തിക്ക് കാരണമായിട്ടുണ്ട്. ഇറാന്റെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ ലംഘിക്കുന്ന കപ്പലുകൾ കടുത്ത നടപടി നേരിടേണ്ടിവരുമെന്ന് ഇറാന്റെ റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ്സും മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.

പുതിയ നയതന്ത്ര മുന്നേറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ഹോർമുസ് തർക്കം മേഖലയിലെ അസ്ഥിരതയുടെ പ്രധാന കാരണമായി തുടരുകയാണെന്ന് വിശകലന വിദഗ്ധർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.

ഈ വർഷം ആദ്യം ആരംഭിച്ച സംഘർഷം ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഊർജ്ജ ഇടനാഴികളിലൊന്നിനെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും, ഏപ്രിലിൽ പാകിസ്ഥാന്റെ മധ്യസ്ഥതയിൽ വെടിനിർത്തൽ നിലവിൽ വന്നിട്ടുപോലും ഒരു വലിയ യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഭീതി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.

ഇറാന്റെ ആക്രമണങ്ങൾ തുടർന്നാൽ സൈനിക നടപടിയുണ്ടാകുമെന്ന് യു.എസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് ആവർത്തിച്ച് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്. വാഷിംഗ്ടണിന് യുദ്ധം പുനരാരംഭിക്കേണ്ടി വന്നാൽ ഇറാൻ “പിന്നീട് നിലനിൽക്കില്ല” എന്ന് ശനിയാഴ്ചയും അദ്ദേഹം പറയുകയുണ്ടായി.

അടുത്തിടെയുണ്ടായ ആക്രമണ പ്രത്യാക്രമണങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഇരുപക്ഷവും തമ്മിൽ നടക്കുന്ന ആദ്യത്തെ ഉന്നതതല യോഗമായിരിക്കും ദോഹയിലേത്. സമുദ്ര സുരക്ഷയും ജൂൺ 17-ലെ ധാരണാപത്രം നടപ്പിലാക്കുന്നതുമായിരിക്കും ചർച്ചയിലെ പ്രധാന വിഷയങ്ങൾ.